Ngày 20/10/2026, tại Đại học Đà Nẵng, Hội đồng đánh giá nghiệm thu cấp cơ sở đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ với tên gọi “Nghiên cứu về biến đổi vật chất hữu cơ và đồng vị δ¹³C, δ¹⁵N để đánh giá chất lượng đất trồng lúa dài hạn ở miền Trung Việt Nam”, mã số B2024.DNA.10, do TS. Nguyễn Sỹ Toàn – Khoa Công nghệ Hóa học – Môi trường, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng làm chủ nhiệm, đã được tổ chức. Hội đồng gồm 07 thành viên là các nhà khoa học, chuyên gia đến từ Đại học Đà Nẵng, Đại học Duy Tân và các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố. Hội đồng do PGS.TS. Nguyễn Minh Lý làm Chủ tịch; các thành viên tham gia phản biện, đánh giá và góp ý chuyên môn đối với kết quả thực hiện đề tài.
Hình ảnh hội đồng
Nghiên cứu chuyên sâu về chất lượng đất lúa và lưu trữ carbon, nitơ
Đề tài tập trung nghiên cứu sự biến đổi vật chất hữu cơ, đặc tính hóa học và tín hiệu đồng vị bền δ¹³C, δ¹⁵N trong đất trồng lúa dài hạn tại một số vùng sinh thái ở miền Trung Việt Nam. Đây là hướng nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong bối cảnh chất lượng đất nông nghiệp đang chịu tác động của biến đổi khí hậu, thay đổi phương thức canh tác và quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Nghiên cứu hướng đến ba mục tiêu chính: xác định sự biến đổi và mối quan hệ giữa hàm lượng vật chất hữu cơ với thành phần đồng vị trong đất trồng lúa; xây dựng mô hình thí nghiệm dài hạn đánh giá biến đổi vật chất hữu cơ và đồng vị carbon, nitơ dựa trên điều kiện thực tế tại Đà Nẵng; đồng thời đánh giá tiềm năng sử dụng enzyme sinh học trong quá trình khoáng hóa đất nông nghiệp. Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu đã xây dựng được cơ sở dữ liệu về đặc tính hóa học, vật chất hữu cơ và đồng vị bền δ¹³C, δ¹⁵N của đất trồng lúa tại một số khu vực miền Trung. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về chất lượng đất giữa các vùng sinh thái và loại hình sử dụng đất; đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa đặc tính đất, nguồn gốc vật chất hữu cơ và động thái carbon, nitơ. Một trong những điểm đáng chú ý của đề tài là việc kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu hiện đại, bao gồm phân tích đồng vị bền, phân tích đa biến PCA và MANOVA, đánh giá hệ số tích lũy sinh học (BCF) và mô hình thí nghiệm lysimeter. Cách tiếp cận này góp phần đánh giá toàn diện hơn sự biến đổi chất lượng đất dưới tác động của điều kiện canh tác và môi trường. Bên cạnh nghiên cứu ngoài thực địa, nhóm nghiên cứu đã thực hiện các thí nghiệm ủ đất trong điều kiện yếm khí nhằm đánh giá khả năng khoáng hóa carbon và nitơ của đất lúa dài hạn. Kết quả bước đầu làm rõ vai trò của vật liệu hữu cơ và enzyme sinh học đối với quá trình khoáng hóa, qua đó cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc quản lý vật chất hữu cơ và dinh dưỡng trong đất nông nghiệp. Đề tài cũng xây dựng mô hình lysimeter để đánh giá sự thay đổi đặc tính đất và nước rửa trôi trong quá trình chuyển đổi hệ thống canh tác. Những kết quả này có ý nghĩa trong nghiên cứu sự vận động của carbon, nitơ và các nguyên tố trong hệ sinh thái đất – nước.
TS. Nguyễn Sỹ Toàn (thứ 4 từ phải qua) tại hội thảo cấp Khoa báo cáo về đề tài cấp Bộ
Công bố khoa học và sản phẩm nghiên cứu
Một kết quả nổi bật của đề tài là các sản phẩm khoa học được công bố trên các tạp chí quốc tế có uy tín (1 bài SCIE, Q1, 3 bài SCIE Q2, 2 bài SCOPUS, 1 bài trong danh mục CDGS 1 điểm). Bên cạnh các sản phẩm công bố khoa học, đề tài còn hỗ trợ đào tạo thành công 01 học viên cao học theo định hướng nghiên cứu; xây dựng cơ sở dữ liệu về vật chất hữu cơ và đồng vị carbon, nitơ trong đất; đề xuất quy trình truy vết lịch sử cây trồng thông qua biến đổi đồng vị C, N; và xây dựng mô hình thí nghiệm đánh giá biến đổi vật chất hữu cơ, đồng vị trong đất.
Ý nghĩa khoa học và định hướng ứng dụng
Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học về chất lượng đất trồng lúa dài hạn tại miền Trung Việt Nam, đồng thời mở rộng hướng tiếp cận trong đánh giá đất nông nghiệp thông qua sự kết hợp giữa các chỉ tiêu hóa học, sinh địa hóa và chỉ thị đồng vị bền. Các kết quả có tiềm năng ứng dụng trong đánh giá, giám sát chất lượng đất, quản lý dinh dưỡng và vật chất hữu cơ, xây dựng các mô hình canh tác nông nghiệp bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là nguồn tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực khoa học đất, công nghệ môi trường và nông nghiệp bền vững. Việc triển khai đề tài thể hiện nỗ lực nghiên cứu khoa học của TS. Nguyễn Sỹ Toàn cùng các thành viên nhóm nghiên cứu, đồng thời góp phần khẳng định năng lực nghiên cứu và định hướng phát triển khoa học công nghệ của Khoa Công nghệ Hóa học – Môi trường, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng.
Khoa Công nghệ Hóa học – Môi trường chúc mừng TS. Nguyễn Sỹ Toàn và nhóm nghiên cứu với những kết quả đạt được, tiếp tục phát huy năng lực nghiên cứu, thúc đẩy công bố khoa học quốc tế và chuyển giao các kết quả nghiên cứu phục vụ phát triển nông nghiệp và môi trường bền vững.
